Gönderen Konu: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar  (Okunma sayısı 34044 defa)

0 Üye ve 6 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

Çevrimdışı jickata

  • Binbaşı
  • *
  • İleti: 1047
  • Cinsiyet: Bay
  • www.teknolojiekibi.com
Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar

 

Transformatörlerin Sarımında Yapılan HesaplamalarŞu yazımızda transformatörlerin yani elektronikçiler dilindeki adıyla trafoların tanımını ve kullanılmasındaki amacı belirtmiştik.Bu yazımızda da yine trafolarla ilgili önemli bilgilere yer vereceğiz.Her ne kadar elektronikçilerin tamamı trafoyu kendi sarmasada,trafo sarımında yapılan hesaplamaları bilmesi iyi olur.Bir elektronikçi trafo hesabını bilmezse bile trafonun ebatlarına ve içindeki sarımlara bakarak gücünü az çok tahmin edebilir.Sonuçta 100 watt bir trafo ile 250 watt trafonun ebatları ve içindeki telin kalınlığı aynı olmayacaktır.

Transformatörler sarılmadan önce, istenilen trafo gücünün ve istenilen voltaj değerlerinin billinmesi gerekir.Bu bilgilerden sonra sırası ile aşağıdaki hesaplamalar yapılır:

1. Nüve kesiti hesabı
2. Sarım sayısı hesabı
3. Tel ve sargı kesiti hesabı
4. Nüve boyutlarının ve dolayısıyla bobinlerin nüveye yerleştrilmesi için pencere büyüklüğünün belirlenmesi.
Nüve kesiti hesabı-


Nüve kesiti ile güç arasındaki bağıntı:

Şekil 5.3 (b) 'de kesit görüntüsü verilmiş olan Nüvenin orta (göbek) kesit alanı S olsun.

Bu alanın kenarları (a) cm (b) cm ise S alanı aşağıdaki gibidir:
S = a * b cm2

Transformatörün primer gücü Pp Watt olarak gösterilirse, S ve Pp arasında şu bağıntı vardır:

S (cm2) = k √PP (Watt) k; sacın kalite katsayısıdır.
Sacın kalitesine göre; k = 0.8 - 1.1 arasında değişir. Kalite arttıkça "k" küçülür.

Örneğin;
B magnetik akı yoğunluğu 20000 Gauss olan sac için k=0.8 'dir. B=7000 Gauss olan sac için ise k=1.1 'dir.

Eğer sacın kalitesi bilinmiyorsa güvenli olması açısından "k=1.1" alınır.

Hesaplama da primer güç esas alınır. Zira, kayıplar nedeniyle sekonder güç daha küçük olduğundan, nüve kesiti daha küçük olacaktır. Bu da daha riskli bir durumdur.

Eğer transformatör sacı kaliteli yapıda ise hesaplama sonucunda √PP kesirli bir sayı çıkarsa, yine de toleranslı olması bakımından, S bir üs sayı değeri olarak alınır.

Örneğin;
S = √78 olsun √78 ==> 8 ile 9 arası bir sayıdır.
Böyle bir durumda S=9cm2 olarak alınır.

Nüve Boyutlarının Belirlenmesi

Yukarıda sıralanan hesaplamalardan sonra sıra primer ve sekonder sargıların nüveye yerleştrilmesine gelmektedir.
Bunun için önce şu iki nüve tipinden birine karar vermek gerekiyor:

1. Sargılar üst üste nüve göbeğinemi yerleştrilecek
2. Yoksa ayrı ayrı nüvenin iki bacağına mı yerleştrilecek.

Genelde yerden kazanmak için üst üste orta göbeğe yerleştirilir.

Böyle düşünülürse şu yollar izlenir:

Önce pencere büyüklüğü belirlenir.
Pencere, bobinlerin yerleştireleceği nüve aralığıdır.
Tablo 5.2 ve Şekil 5.7 'de pencere boyutları K ve F harfleri ile gösterilmiştir. K*F kesit alanı, yukarıdaki yöntem ile hesaplanan, primer ve sekonder sargıların kesit alanı toplamından biraz büyük olmalıdır.

Bunun nedeni sargıların makaraya sarılmasıdır. Makara payınıda düşünmek gerekir.
Uygun pencere boyutları belirlendikten sonra, Tablo 5.2 'den nüvenin diyer boyutları belirlenir.

Bu safhadan sonra sıra sacların dizilmesine gelmektedir: Saclar Şekil 5.3(a) 'da görüldüğü, E ve I biçimi olmak üzere iki kısımdır. Önce, E saclar iki yönlü olarak sıra ile makaraya oturtulur. Sonra da I saclar ara boşluklara yerleştirilir. Preslenip verniklenerek fırınlanır.

 

 

-Sarım Sayısı Hesabı-


Sarım sayısı iki yoldan bulunabilmektedir.

1. Pratik Bağıntıdan Gidilerek Sarım Sayısı Hesabı

Sarım sayısı hesaplanırken, öncelikle Volt başına sarım sayısı bulunur. Zira bunun hesabı pratik yolla daha kolay yapılabilmektedir.

Volt başına sarım sayısına n diyelim.

n değeri pratik yoldan, S nüve kesitine bağlı olarak şöyle hesaplanır:

Çok iyi kalıte sac kullanılıyorsa: n=45/S , Orta kalite sacta: n=55/S , Kalitesi iyi olmayan bir sac kullanılıyorsa: n=60/S
S 'nin birimi cm2 'dir.

Sarım sayısının bulunması:

Sarım sayısı genelde N ile gösterilir. Sargı gerilimi de E olsun.

N=n*E olacaktır.

Buna göre primer sargı gerilimi EP Volt ve sekonder sargı gerilimi ES Volt olursa aşağıdaki sonuçlar yazılır.

Primer sarım sayısı: NP = n*EP
Sekonder sarım sayısı: NS = n*ES

Kayıpsız transformatörde: EP=VP (Giriş gerilimi), ES=VS (Çıkış gerilimi)

2. Daha Hassas Yoldan Sarım Sayısı Hesabı

Kullanılan sacın, B magnetik akı yoğunluğu biliniyorsa, sarım sayıları hassas olarak şu formüllerden yararlanılarak hesaplanır.

Primer sarım sayısı: NP = VP*108 / 4,44*f*B*S
Sekonder sarım sayısı: NS = VS*108 / 4,44*f*B*S

Bu bağıntıda birimler şöyledir:

VP ve VS: Volt B: Gauss f:Hz S:cm2

Eğer B, Webber / m2 (Wb/m2) ve S 'de m2 olarak yazılırsa yukarıdaki bağıntılarda 108 yazılmasına gerek kalmaz.

Sarım sayısını hesaplarken hassas davranmak gerekir. Zira, sargılardaki gerilim düşümü çalışma gerilimini etkilemektedir. Bu nedenle sargılardaki gerilim düşümünün giriş ve çıkış gerilimlerinin ±%5 'ini geçmemesine özen gösterilmelidir. Azami sınır ±%10 'dur.


-Tel ve Sargı Kesitinin Hesabı-


1. Tel Kesitinin Hesabı

Tel kesiti şu iki değer belirler:

- Akım yoğunluğu (J)
- Devre akımı (I)

Akım yoğunluğunun şu değerler arasında olması gerekmektedir:

Kendi kendine soğuyan transformatörde: J=1,8-2,6 Amper/mm2

Devre akımı ise şu bağıntı ile bellidir: I=P/V

P: Transformatör gücüdür. (Watt olarak alınır)
V: Primer veya sekonder gerilimidir. (Volt olarak alınır)

V yerine VP primer gerilimi yazılırsa, IP primer akımı bulunur. VS sekonder gerilimi ile de IS sekonder akımı bulunur.

Akım belli olduktan sonra, "d" Tel çapı yaklaşık olarak şu bağıntılar ile bulunur:

J = 2,5 A/mm2 için : d = 0,7√I+0,1
J = 3 A/mm2 için : d = 0,6√I+0,1
J = 4 A/mm2 için : d = 0,45√I+0,1

Burada " I " amper olarak yazılır ve " d " mm olarak bulunur.
" d " çap ifadesindeki "0,1" ilaveleri emaye kalınlığıdır.

Tel çapı bulunduktan sonra sıra telin kesit alanının hesabına gelir:

Telin kesit alanı: Atel = p(d2 / 4) = 3,1416(d2 / 4) = 0,785 d2 'dir.

Buradaki "d" çapına emaye kalınlığı dahildir.

2. Sargı Kesit Alanının Hesabı

Sargıların sarım sayıları hesaplanmış olduğuna göre belirli bir tel kalınlığı da seçilince, toplam sarımın alanı şöyle bulunur:

Sargının kesit alanı: Asargı = 1 telin kesit alanı * sarım sayısı

Tel çapından doğrudan sargı kesit alanına geçilmesi istenirse Tablo 5.1 'den yararlanılabilir.

Tablo 5.1. Tel çapına göre, 1cm2 alana sığacak sarım sayısı

 

''Bilgisizler içinde bir bilgili, ölüler içinde bir diridir.'' HZ. Muhammed
''Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum.'' HZ. Ali
''En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır.'' Mustafa Kemal Atatürk

teslacoil

  • Ziyaretçi
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #1 : 17 Kasım 2012, 21:57:19 »
geçen cuma günü istanbul karaköyde tamı tamına 4 saat içinde komple dolaştım aradığım seyi hiç bir yerde bulamadım
ne olabilir sizce desem çok şeyler söylenebilir ama 220x18v 1A ac adaptör yada trafo anlıycanız
 olacak okadarı geçti esnafların durumu yok satıcı bunlar   ::)
trafoyu  bile  sipariş verip yaptırmak gerekiyor yada oturup hesap kitap elle sarmak gerekiyor

Çevrimdışı jickata

  • Binbaşı
  • *
  • İleti: 1047
  • Cinsiyet: Bay
  • www.teknolojiekibi.com
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #2 : 18 Kasım 2012, 08:56:18 »
geçen cuma günü istanbul karaköyde tamı tamına 4 saat içinde komple dolaştım aradığım seyi hiç bir yerde bulamadım
ne olabilir sizce desem çok şeyler söylenebilir ama 220x18v 1A ac adaptör yada trafo anlıycanız
 olacak okadarı geçti esnafların durumu yok satıcı bunlar   ::)
trafoyu  bile  sipariş verip yaptırmak gerekiyor yada oturup hesap kitap elle sarmak gerekiyor

Normalde standart olmadIgI icin bulunmuyor,ama istediginiz volt'u transformatorun fazla volt cIkIsInI tur eksilterek ve ya az volt cIkIsInI tranformatorde imkan varsa tur arttIrarak istediginiz volt'u elde edebilirsiniz.AnladIgIma gore 18v aku sarjI icin kullanacaksInIz.18v aku sarjI icin yaklasIk 22v olmalIdIr.
''Bilgisizler içinde bir bilgili, ölüler içinde bir diridir.'' HZ. Muhammed
''Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum.'' HZ. Ali
''En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır.'' Mustafa Kemal Atatürk

teslacoil

  • Ziyaretçi
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #3 : 18 Kasım 2012, 11:46:01 »
yaptığı işin hakkını veren esnaf çok az sıfırdan sararım yapmadığım iş değil çünki
standart dışı olamaz bence  3-6-9-12-15-18-24 kadar olmalı yada kademeli sarıp satmalı
çözüm yolu çok bulunabilir devreyei ona göre degiştirirp düzenlerim ayar kısmı eklenebilir
trafo dağıtmak zor iş metalleri söküp tekrar sıkı sarılıp verniklenmesi lazım
trafolar sarılırken yüzde 10 fazlasıyla hesaplanır sarılır 18v alınan 19.8 verir boşta bana gerekende buydu

Çevrimdışı pro-TR

  • Yarbay
  • **
  • İleti: 2293
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #4 : 18 Kasım 2012, 15:01:49 »
S.A.
yukarıdaki yazılarınızı okudum, anlamadım usta, sebebi bilgi eksikliğinden kaynaklı,
şimdi elimde 1 tane karkas var ve ben bununla bir smps yapmayı düşünüyorum. giriş voltajı 3v civarı çıkıştan -+5v elde etmem gerekiyor, ortalama 1A lık bir güçte, buna göre kaçlık telden kaç tur ve nasıl bir sarım yapmalıyım, elimdeki karkasın ve nüvenin ebatlarını ölçünce veririm, sizce bu mümkün mü?
Güzeli güzel yapan EDEBTİR,
Edeb güzeli sevmeye SEBEBTİR...

"Rufailer giyer pembe kırmızı
Tacının üstünde nurdan yıldızı
Evlatları tutar şişi ateşi, közü
Bülbül güle hayran ben de şeyhime"

Çevrimdışı pro-TR

  • Yarbay
  • **
  • İleti: 2293
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #5 : 18 Kasım 2012, 15:06:14 »
usta deminki v değerim 3v değil 15v olmalı sanırım hatalı yazmışım,
amacım linkteki gibi bir converteri yapmak, çıkışı tam izoleli olmalı, jarah_said usta yardımcı oluyordu ama yarım kaldı.
resimdeki malzemeyi incelerseniz bunun benzerini yapamayız mı?
Güzeli güzel yapan EDEBTİR,
Edeb güzeli sevmeye SEBEBTİR...

"Rufailer giyer pembe kırmızı
Tacının üstünde nurdan yıldızı
Evlatları tutar şişi ateşi, közü
Bülbül güle hayran ben de şeyhime"

Çevrimdışı jickata

  • Binbaşı
  • *
  • İleti: 1047
  • Cinsiyet: Bay
  • www.teknolojiekibi.com
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #6 : 18 Kasım 2012, 18:07:24 »
yaptığı işin hakkını veren esnaf çok az sıfırdan sararım yapmadığım iş değil çünki
standart dışı olamaz bence  3-6-9-12-15-18-24 kadar olmalı yada kademeli sarıp satmalı
çözüm yolu çok bulunabilir devreyei ona göre degiştirirp düzenlerim ayar kısmı eklenebilir
trafo dağıtmak zor iş metalleri söküp tekrar sıkı sarılıp verniklenmesi lazım
trafolar sarılırken yüzde 10 fazlasıyla hesaplanır sarılır 18v alınan 19.8 verir boşta bana gerekende buydu

Sen demek istiyorsun kademeli cIkIslar olsun ve istedigin volt'a bagla.Malesef piyasada pek fazla bulunmuyor.En garantilisi kendin dolarsIn. :D

PRO-TR,sen converter yapmak istiyorsun anladIgIma gore.Yukardaki tablolar AC gerilimi cekirdegi demir saclI transformatorler icin (gerci sade demir degil de,gereginde cesitli maddeler katIlIyor.Mesela silisium)indirmek ve ya yukseltmek icin.Sen bu tablolarI kullanabilecegini pek sanmIyorum.Kolay gelsin.
''Bilgisizler içinde bir bilgili, ölüler içinde bir diridir.'' HZ. Muhammed
''Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum.'' HZ. Ali
''En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır.'' Mustafa Kemal Atatürk

Çevrimdışı mollax

  • Yüzbaşı
  • ***
  • İleti: 329
  • Cinsiyet: Bay
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #7 : 19 Kasım 2012, 00:02:30 »

teslacoil

  • Ziyaretçi
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #8 : 19 Kasım 2012, 01:27:56 »
jickata sen ben dolarız başkası ne yapsın bende onu diyorum olması lazım ürün olarak ama yok oda sunun için arada bir gelir benim gibi biri parasını almadan geri yollama sar elinde bulunsun dimi ne oldu simdi mal satamadı sonra esnaf kan ağlıyor
esnaf işi bilmiyo işte oturup ağlıyo sonra  hükümet ne yapsın bu adamlara dimi :D
elimde bir tane var mesela 0dan 48v kadar kademeli üzerinde 10 uc var farklı aralıklarla her voltajı elde edebiliyorsun 150wlık
bana sürekli lazım olucak o yüzden bir 10 tane 20 tane siparişli sardırım artık
bobin sarmaktan gına geldi bir de trafosunu hiç çekemem :)
-----------------------
selami usta jickatanın dediği gibi metal nüveli trafo hesabı ama artık bunların programları piyasada bolca
senin istediklerini hesaplayabişleceğin bu tarz daha önce indirip kurmuştum kullanmadım  demirden feritine teroidine şeçenekleri  var senin bahsetiklerinde yüksek frekansa göre durum değişiyo haliyle haledebiliriim dersen bakarsın program linki alta
-----------------------------------------
http://www.dl5swb.de/html/mini_ring_core_calculator.htm


Çevrimdışı jickata

  • Binbaşı
  • *
  • İleti: 1047
  • Cinsiyet: Bay
  • www.teknolojiekibi.com
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #9 : 19 Kasım 2012, 05:56:43 »
jickata sen ben dolarız başkası ne yapsın bende onu diyorum olması lazım ürün olarak ama yok oda sunun için arada bir gelir benim gibi biri parasını almadan geri yollama sar elinde bulunsun dimi ne oldu simdi mal satamadı sonra esnaf kan ağlıyor
esnaf işi bilmiyo işte oturup ağlıyo sonra  hükümet ne yapsın bu adamlara dimi :D
elimde bir tane var mesela 0dan 48v kadar kademeli üzerinde 10 uc var farklı aralıklarla her voltajı elde edebiliyorsun 150wlık
bana sürekli lazım olucak o yüzden bir 10 tane 20 tane siparişli sardırım artık
bobin sarmaktan gına geldi bir de trafosunu hiç çekemem :)
-----------------------
selami usta jickatanın dediği gibi metal nüveli trafo hesabı ama artık bunların programları piyasada bolca
senin istediklerini hesaplayabişleceğin bu tarz daha önce indirip kurmuştum kullanmadım  demirden feritine teroidine şeçenekleri  var senin bahsetiklerinde yüksek frekansa göre durum değişiyo haliyle haledebiliriim dersen bakarsın program linki alta
-----------------------------------------
 


Evet ,bir zamanlar bende cok ugrasIrdIm trafo sarImI ile,ama zaman gectikce bIkkInlIk geliyor.Ben aslInda eski makinelerin kumanda tablolarInda bulunan trafolardan kullanIyorum.BazIlarInda senin istedigin gibi cok cIkIs var ve gucu de yeterli.
Senin verdigin program isini gorebilir.Bir programda ben ekliyorum.UmareeIm faydasInI gorur.




http://www.we-online.com/web/en/index.php/download/media/07_passive_bauteile_-_standard/toolbox_1/component_selector/Component_Selector_zip.zip
 Manuel database uptade.
http://www.we-online.com/web/en/index.php/download/media/07_passive_bauteile_-_standard/toolbox_1/component_selector/Component_Selector_WEDB.wedb
Video.
 http://www.we-online.com/web/en/passive_bauelemente_standard/toolbox_pbs/Component_Selector_Abfrage.php

ProgramI kullanabilmen icin Microsoft .NET-Framework 3.5  kurulu olmalI.Yok ise link asagIda.
http://www.microsoft.com/en-us/download/details.aspx?id=21

 
Kolay gelsin.
''Bilgisizler içinde bir bilgili, ölüler içinde bir diridir.'' HZ. Muhammed
''Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum.'' HZ. Ali
''En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır.'' Mustafa Kemal Atatürk

Çevrimdışı mehdi06

  • Binbaşı
  • *
  • İleti: 1898
  • Cinsiyet: Bay
  • www.teknolojiekibi.com
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #10 : 21 Ekim 2015, 23:33:01 »
Hocam bilgiler icin cok tesekkur ederim benm bi sikintm var insaplah yardmci olursunuz bana 12 v 70a bi trafo lazim cok yuksek amper oldugunu biliyorum ama ihtiyacim var bi proje icin elbimde farkli cikislari olan bi trafovar 12 24 15 gibi trafo buyuk oldugundan watti yuksek diye dusunuyorum bn bugun trafoyu parcaladim 6farkli sekonder sargi var primere dokunmadim nuvede 66mmx46mm axb olculerinde primer sargi sanirsam 0.8mm ben sekonderi sokonderin 12v oldugu yerden 25sipir soktum sekonderi kalin tel ile ayni spirde sarsam primer kac ampere kadar musade eder sonucda sekonder den 6 farkli cikis vardi ben tek cikis yapacagim icin sekonderi kac mm2 telden sarayim yardimci olursaniz sevinirim saygilar

Çevrimdışı jickata

  • Binbaşı
  • *
  • İleti: 1047
  • Cinsiyet: Bay
  • www.teknolojiekibi.com
''Bilgisizler içinde bir bilgili, ölüler içinde bir diridir.'' HZ. Muhammed
''Bana bir harf öğretenin kırk yıl kölesi olurum.'' HZ. Ali
''En büyük savaş, cahilliğe karşı yapılan savaştır.'' Mustafa Kemal Atatürk

Çevrimdışı mehdi06

  • Binbaşı
  • *
  • İleti: 1898
  • Cinsiyet: Bay
  • www.teknolojiekibi.com
Ynt: Transformatörlerin Sarımında Yapılan Hesaplamalar
« Yanıtla #12 : 22 Ekim 2015, 11:41:05 »
Hocam tesekkur ederim programlar bende var sadece sifirdan imal.etmedigim icin elimde olan malzemeleri kullanmaya calisiyorum oyuzden elimdeki malzeme program sonucuna uymuyo ondan dolayi.size danistim tesekkur ederim.